Το λεξικό της ενέργειας ασχολείται με ορολογίες που έχουν μπει για τα καλά πλέον στην ζωή μας, ενεργειακού ή οικολογικού περιεχομένου. Εδώ δίνονται οι ερμηνείες τους μ' έναν τρόπο απλό και κατανοητό. Απαραίτητη σημείωση: αρωγοί (υπό την έννοια ότι δανείστηκα γνώση, όρους και κείμενα) στην προσπάθεια στάθηκαν η Green Peace, το ΚΑΠΕ (Energolab) και το Ecofinder μέσω των ιστοσελίδων τους.
20/10/11
Α
Αειφόρος ανάπτυξη
Η Αειφόρος (ή Βιώσιμη) ανάπτυξη αναφέρεται στην οικονομική ανάπτυξη που σχεδιάζεται και πραγματοποιείται σε συνδυασμό με την προστασία του περιβάλλοντος. Επίσης νοείται και ως η ανάπτυξη των παραγωγικών μηχανισμών της οικονομίας παράλληλα με τη δημιουργία υποδομών για μία βιώσιμη στάση απέναντι στο φυσικό περιβάλλον. Έχουν γίνει προτάσεις να αντικατασταθεί το μάθημα της γεωγραφίας στην εκπαίδευση από αυτό της αειφόρου ανάπτυξης. Ορισμένες από τις τάσεις και τα ζητήματα που απασχολούν τη βιώσιμη ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια είναι: προώθηση χρήσης καθαρών μορφών μετακίνησης, «Βιωσιμότερη» αναθεώρηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, βιοτεχνολογία κ.α.
Αιολική Ενέργεια
Η κινητική ενέργεια του ανέμου που προέρχεται από τη μετακίνηση αερίων μαζών στην ατμόσφαιρα. Μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια μέσω των ανεμογεννητριών.
Αιολικό πάρκο
Χώρος (στην εξοχή) όπου είναι εγκατεστημένες περισσότερες από μία ανεμογεννήτριες και συστήματα μεταφοράς ενέργειας.
Ανακύκλωση
Είναι η επανεπεξεργασία ήδη επεξεργασμένων υλικών, ιδιαίτερα απορριμμάτων, σε νέα προϊόντα. Η ανακύκλωση μειώνει την κατανάλωση πρώτων υλών και την χρήση ενέργειας και ως εκ τούτου τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η ανακύκλωση μια βασική έννοια της σύγχρονης διαχείρισης των αποβλήτων. Τα ανακυκλώσιμα υλικά μπορούν να προέλθουν από πολλές πηγές, συμπεριλαμβανομένων των σπιτιών και των βιομηχανιών. Περιλαμβάνουν το γυαλί, το χαρτί, το αλουμίνιο και άλλα μέταλλα όπως ο χαλκός και ο σίδηρος, την άσφαλτο, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα πλαστικά. Οι ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές είναι ανακυκλώσιμες όχι μόνον γιατί επιβαρύνουν το περιβάλλον αλλά και γιατί βλάπτουν την υγεία μας.
Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)
Μορφές ενέργειας που ανανεώνονται μέσω των φυσικών κύκλων και θεωρούνται πρακτικά ανεξάντλητες. Ο ήλιος, ο άνεμος, η γεωθερμία, τα ποτάμια, οι οργανικές ύλες όπως το ξύλο και ακόμη τα απορρίμματα οικιακής και γεωργικής προέλευσης, είναι πηγές ενέργειας που η προσφορά τους δεν εξαντλείται ποτέ.
Ανεμογεννήτρια
Οι μικρές ανεμογεννήτριες αποτελούν κατάλληλη και βιώσιμη λύση για περιοχές χωρίς πρόσβαση σε ηλεκτρικό δίκτυο. Όπως και άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (π.χ. τα φωτοβολταϊκά), μικρές ανεμογεννήτριες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε αυτόνομα ή υβριδικά συστήματα για παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος. Η αιολική ενέργεια ενισχύει την ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια και προστατεύει τον πλανήτη, καθώς αποφεύγονται οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου που αποσταθεροποιούν το παγκόσμιο κλίμα. Μια μικρή ανεμογεννήτρια που αντικαθιστά μια ηλεκτρογεννήτρια σε ένα εξοχικό ή μια αγροικία, μας βοηθά να αποφύγουμε την έκλυση περίπου 2 κιλών διοξειδίου του άνθρακα για κάθε κιλοβατώρα που χρησιμοποιούμε..
Αντλίες θερμότητας
Οι αντλίες θερμότητας λειτουργούν με τη λογική που δουλεύει το ψυγείο. Εξάγουν θερμότητα από μια πηγή χαμηλής θερμοκρασίας και την αυξάνουν στα επιθυμητό επίπεδο, δίνοντας θερμότητα που κυμαίνεται από μερικά kilo-watts μέχρι αρκετά megawatt. Συνεπώς, οι αντλίες θερμότητας μπορούν να λειτουργήσουν χρησιμοποιώντας ως πηγή θερμότητας το έδαφος ή και τον εξωτερικό αέρα. Οι αντλίες θερμότητας χρησιμοποιούνται τόσο για ψύξη όσο και για θέρμανση, και βρίσκουν μεγάλη εφαρμογή σε πολλών ειδών κτίρια.
Αποδοτικότητα (Ενεργειακή)
Κλάσμα με αριθμητή την ενέργεια που παράγεται και παρανομαστή την ενέργεια του καυσίμου που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή.
Απώλειες Ενέργειας
Το ποσό της ενέργειας που ο άνθρωπος δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί κατά τη μετατροπή της ενέργειας από μία μορφή σε μία άλλη.
Β
Βιοενέργεια
Η Βιοενέργεια είναι ήπια μορφή ενέργειας, προερχόμενη από ειδική κατεργασία της βιομάζας (όρος για τα υλικά που προέρχονται από φυτά ή από κοπριά ζώων, π.χ τα ξύλα). Η ονομασία της σχετίζεται ετυμολογικά με την λέξη "βίος". Η Βιοενέργεια θεωρείται οικολογική: α) επειδή δεν εκλύει CO2 αυτή καθ’ αυτή, αν και χρησιμοποιούνται ενώσεις άνθρακα C στην κατεργασία (πυρόλυση, ζυμώσεις, καύση κλπ) και β) γιατί πραγματώνει την αρχή της επανάχρησης της ύλης. Δεν κατατάσσεται στις "Ανανεώσιμες Πηγές" λόγω δαπάνης πρώτης ύλης, που δεν είναι ούτε ανεξάντλητη ούτε δωρεάν.
Βιοκαύσιμα
Υγρά καύσιμα που παράγονται από τη βιομάζα με κατάλληλες διεργασίες. Τα πιο γνωστά και διαδεδομένα στο εμπόριο υγρά βιοκαύσιμα είναι το βιοντήζελ και η βιοαιθανόλη. Το βιοντήζελ παράγεται από φυτικά ή ζωικά λίπη και έλαια και μπορεί να χρησιμοποιηθεί, είτε μόνο του είτε αναμιγμένο με πετρέλαιο ντήζελ, σε ντηζελοκινητήρες. Η βιοαιθανόλη είναι αλκοόλη που παράγεται από σακχαρούχα (ζαχαρότευτλα, ζαχαροκάλαμο) ή αμυλούχα (σιτάρι, πατάτες, καλαμπόκι) φυτά και μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε μόνη της είτε σε μείγμα με βενζίνη, σε βενζινοκινητήρες.
Βιοκλιματική Αρχιτεκτονική
Η βιοκλιματική είναι κλάδος της Αρχιτεκτονικής που λαμβάνει υπ' όψη τις επιταγές της Οικολογίας και αφορά το σχεδιασμό κτιρίων και χώρων (εσωτερικών και εξωτερικών – υπαίθριων) με βάση το τοπικό κλίμα, συνήθως αναφερόμενο ως Μικροκλίμα, με σκοπό την εξασφάλιση συνθηκών θερμικής και οπτικής άνεσης, αξιοποιώντας την ηλιακή ενέργεια και άλλες περιβαλλοντικές πηγές, αλλά και τα φυσικά φαινόμενα του κλίματος.
Βιοκλιματικός σχεδιασμός
Ο σχεδιασμός κτιρίων που αξιοποιεί το κλίμα κάθε περιοχής και τις φυσικές πηγές (ήλιο, άνεμο κ.ά.) για την εξασφάλιση άνετων και υγιεινών συνθηκών μέσα στα κτίρια με τρόπο φυσικό και με ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας. Το σχήμα, ο προσανατολισμός και τα υλικά του κτιρίου αποτελούν στοιχεία που αξιοποιούνται για τη θέρμανση, το δροσισμό και το φωτισμό των χώρων.
Βιολογική Καλλιέργεια
Η Βιολογική Καλλιέργεια είναι μια μέθοδος καλλιέργειας η οποία αποφεύγει (στο μέτρο του δυνατού) την χρήση συνθετικών λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων, ρυθμιστών ανάπτυξης των φυτών, ορμονών καθώς και πρόσθετων ουσιών στις ζωοτροφές. Οι βιολογικοί καλλιεργητές βασίζονται σε εναλλαγή φυτών για συγκομιδή, υπολείμματα συγκομιδών, αγρανάπαυση, ζωικά λιπάσματα (κοπριά) και μηχανική καλλιέργεια για τη διατήρηση της παραγωγικότητας του χώματος, τον εμπλουτισμό του με θρεπτικές ουσίες για τα φυτά καθώς και για τον έλεγχο των ζιζανίων, εντόμων και παράσιτων.
Βιομάζα
Οποιοδήποτε υλικό παράγεται από οργανική ύλη (όπως το ξύλο και άλλα προϊόντα του δάσους, υπολείμματα καλλιεργειών, κτηνοτροφικά απόβλητα, απόβλητα βιομηχανιών τροφίμων κλπ.) και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καύσιμο, είτε απευθείας είτε αφού προηγουμένως μετατραπεί σε υγρό, αέριο ή στερεό καύσιμο με τη χρήση κατάλληλων τεχνολογιών. Η βιομάζα είναι μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας γιατί στην πραγματικότητα είναι αποθηκευμένη ηλιακή ενέργεια που δεσμεύτηκε από τα φυτά κατά τη φωτοσύνθεση.
Γ
Γεωθερμία
Γεωθερμία ή Γεωθερμική ενέργεια ονομάζουμε τη θερμική ενέργεια που προέρχεται από το εσωτερικό της γης και εμπεριέχεται σε φυσικούς ατμούς (πίδακες), σε επιφανειακά ή υπόγεια θερμά ύδατα και σε θερμά ξηρά πετρώματα. Μεγάλη σημασία για τον άνθρωπο έχει η αξιοποίηση της γεωθερμικής ενέργειας για την κάλυψη αναγκών του, καθώς είναι μια πρακτικά ανεξάντλητη πηγή ενέργειας. Ανάλογα με το θερμοκρασιακό της επίπεδο μπορεί να έχει διάφορες χρήσεις.
Δ
Δασοκομία
Δασοκομία είναι η διαχείριση και η εκμετάλλευση των δασικών εκτάσεων. Περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως:
1) φύτευση, αναδάσωση, μεταφύτευση δέντρων.
2) αραίωση και συντήρηση δασών και δεντρόφυτων εκτάσεων.
3) υλοτομία:κοπή δέντρων και παραγωγή ξυλείας.
4) συλλογή φυσικών δασικών υλικών όπως: φελλός, ρητίνες (ρετσίνι), βάλσαμα, φύκια, βελανίδια, αγριοκάστανα, βρύα, λειχήνες.
5) δασοκομικές απογραφές, έλεγχος της αποδοτικότητας των δέντρων, αποτίμηση της δασικής ξυλείας
6)προστασία από δασικές πυρκαγιές.
Δυναμική ενέργεια
Η μορφή της ενέργειας που έχει ένα σώμα λόγω της θέσης του ή της κατάστασής του (π.χ. ανυψωμένο σώμα, συμπιεσμένο ελατήριο κ.ο.κ).
Ε
Ενέργεια
Η φυσική ποσότητα που χαρακτηρίζει την κατάσταση ενός σώματος (θέση, θερμοκρασία, σχήμα, ταχύτητα κλπ.).
Ενεργειακή επιθεώρηση
Ενεργειακή επιθεώρηση είναι η διαδικασία η οποία περιλαμβάνει καταγραφή και εκτίμηση κατανάλωσης ενέργειας, των παραγόντων που επηρεάζουν την κατανάλωση, αποτύπωση δυνατότητας εξοικονόμησης της ενέργειας αυτής, αποτύπωση των ενεργειακών χαρακτηριστικών του κτιρίου, υπόδειξη προτάσεων. Αυτό γίνεται με τη βοήθεια τόσο πολύπλοκων αλλά και απλών υπολογιστικών εργαλείων προκειμένου να αναλυθεί το ενεργειακό ισοζύγιο.
Ενεργειακή μελέτη
Είναι η μελέτη που εξετάζει συνολικά τις απαιτούμενες ενεργειακές ανάγκες κτιρίων ή οικισμών για θέρμανση, ψύξη, αερισμό, φωτισμό, ζεστό νερό χρήσης, ώστε να εξασφαλίζεται θερμική άνεση κατά τη διάρκεια του χρόνου. Υποδεικνύει τις βέλτιστες, κατά περίπτωση, λύσεις για την εξασφάλιση των παραπάνω συνθηκών μέσω τεχνικών και συστημάτων ορθολογικής χρήσης και εξοικονόμησης ενέργειας ή μέσω της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ενεργειακές καλλιέργειες
Φυτά που καλλιεργούνται ειδικά για την παραγωγή βιομάζας για ενεργειακούς σκοπούς (μίσχανθος, αγριοαγκινάρα, ελαιοκράμβη κ.α. ).
Ενεργητικά ηλιακά συστήματα
Συστήματα ή διατάξεις που μετατρέπουν την ηλιακή ακτινοβολία σε θερμότητα (π.χ. ηλιακός θερμοσίφωνας).
Εξοικονόμηση ενέργειας
Ο περιορισμός της ενέργειας που καταναλώνεται για συγκεκριμένη χρήση, με τη χρήση αποδοτικών τεχνολογιών ή με την υιοθέτηση συγκεκριμένων πρακτικών.
Η
Ηλεκτρικό αυτοκίνητο
Όχημα το οποίο κινείται με ηλεκτρική ενέργεια που προέρχεται από ένα σύστημα μεγάλων μπαταριών που βρίσκονται στο εσωτερικό του.Το Ηλεκτρικό Αυτοκίνητο χρησιμοποιεί την ηλεκτρική ενέργεια που αποθηκεύεται σε επαναφορτιζόμενες συστοιχίες συσσωρευτών. Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα χρησιμοποιούν ηλεκτρικούς κινητήρες αντί των μηχανών εσωτερικής καύσης.
Ηλεκτρικό Σκούτερ
Ηλεκτρικές μοτοσικλέτες, ηλεκτρικά μοτοποδηλάτα, ηλεκτρικά σκούτερ είναι τα οχήματα με δύο ή τρεις τροχούς που χρησιμοποιούν ηλεκτροκινητήρες για την επίτευξη της κίνησης τους. Οι ηλεκτρικές μοτοσικλέτες και τα μοτοποδήλατα γίνονται όλο και ποιο δημοφιλή, λόγω των συνεχών αυξήσεων στην τιμή της βενζίνης. Οι τεχολογίες των μπαταριών βελτιώνεται σταδιακά κάνοντας ποιο εφικτή την πραγματοποίηση αυτής της μορφής μεταφοράς στην καθημερινότητά μας.
Ηλιακά συστήματα (Ενεργητικά)
Ενεργητικά ηλιακά συστήματα είναι όσα συλλέγουν την ηλιακή ακτινοβολία και στη συνέχεια τη μεταφέρουν με τη μορφή θερμότητας σε νερό, σε αέρα ή σε κάποιο άλλο ρευστό. Η τεχνολογία που εφαρμόζεται είναι αρκετά απλή κι υπάρχουν πολλές δυνατότητες εφαρμογής της σε θερμικές χρήσεις χαμηλών θερμοκρασιών. Η πλέον διαδεδομένη εφαρμογή των συστημάτων αυτών είναι η παραγωγή ζεστού νερού χρήσης, οι γνωστοί σε όλους ηλιακοί θερμοσίφωνες.
Ηλιακά Συστήματα (Παθητικά)
Τα Παθητικά Ηλιακά Συστήματα είναι αναπόσπαστα κομμάτια – δομικά στοιχεία ενός κτιρίου που λειτουργούν χωρίς μηχανολογικά εξαρτήματα ή πρόσθετη παροχή ενέργειας και θερμαίνουν - δροσίζουν τα κτίρια με φυσικό τρόπο. Χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:
α) Παθητικά Ηλιακά Συστήματα Θέρμανσης.
β) Παθητικά Συστήματα και Τεχνικές Φυσικού δροσισμού.
γ) Συστήματα και Τεχνικές Φυσικού Φωτισμού.
Ηλιακή ενέργεια
Χαρακτηρίζεται το σύνολο των διαφόρων μορφών ενέργειας που προέρχονται από τον Ήλιο. Τέτοιες είναι το φως ή φωτεινή ενέργεια, η θερμότητα ή θερμική ενέργεια καθώς και διάφορες ακτινοβολίες ή ενέργεια ακτινοβολίας. Η ηλιακή ενέργεια στο σύνολό της είναι πρακτικά ανεξάντλητη, αφού προέρχεται από τον ήλιο και δεν υπάρχουν περιορισμοί χώρου και χρόνου για την εκμετάλλευσή της.
Ηλιακό αυτοκίνητο
Όχημα που κινείται με ηλιακή ενέργεια η οποία απορροφάται από φωτοβολταϊκά πλαίσια που φέρει στην οροφή του και αποθηκεύεται σε συστοιχία μπαταριών συσσωρευτών.
Ηλιακός θερμοσίφωνας
Ο ηλιακός θερμοσίφωνας είναι ένα ενεργητικό ηλιακό σύστημα που ζεσταίνει νερό χρησιμοποιώντας την ηλιακή ακτινοβολία. Χρησιμοποιείται ευρύτατα στις χώρες που έχουν μεγάλη ηλιοφάνεια. Κατά την λειτουργία του γίνεται εκμετάλλευση δυο φυσικών φαινομένων. Με την αρχή του θερμοσιφώνου επιτυγχάνεται η κυκλοφορία του νερού με φυσικό τρόπο χωρίς μηχανικά μέρη (πχ αντλίες) ενώ η θέρμανση του νερού γίνεται με την εκμετάλλευση του φαινομένου του θερμοκηπίου που αναπτύσσεται στους συλλέκτες του.
Ηλιακός συλλέκτης
Συσκευή με την οποία απορροφάται η προσπίπτουσα ηλιακή ακτινοβολία και μετατρέπεται σε θερμότητα που μεταδίδεται σε κάποιο ρευστό που περνά μέσα από αυτή.
Θ
Θαλάσσια ενέργεια
Η θαλάσσια ενέργεια προέρχεται κυρίως από την ηλιακή ενέργεια και από τις βαρυτικές αλληλοεπιδράσεις της γης με τον ήλιο και τη σελήνη. Οι κύριες μορφές θαλάσσιας ενέργειας είναι οι εξής: α) Ενέργεια των κυμάτων β) Ενέργεια της παλίρροιας γ) Ενέργεια των θαλάσσιων ρευμάτων και δ) Θερμική ενέργεια.
Θερμικά ηλιακά συστήματα
Η πιο διαδεδομένη μορφή των θερμικών ηλιακών συστημάτων είναι οι ηλιακοί θερμοσίφωνες, οι οποίοι συλλέγουν την ηλιακή ενέργεια και την μεταφέρουν με τη μορφή θερμότητας σε κάποιο ρευστό, όπως το νερό. Η πιο διαδεδομένη εφαρμογή τους είναι η παραγωγή ζεστού νερού χρήσης, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για τη θέρμανση και ψύξη χώρων μέσω κατάλληλων διατάξεων. Τα Θερμικά Ηλιακά Συστήματα εκμεταλλεύονται την ηλιακή ακτινοβολία για: α) θέρμανση ζεστού νερού χρήσης, β) θέρμανση και κλιματισμό χώρων.
Θερμομόνωση
Kατάλληλα υλικά που χρησιμοποιούνται για τον περιορισμό της μεταφοράς θερμότητας από το κτίριο προς το ψυχρό περιβάλλον (το χειμώνα) και από το θερμό περιβάλλον προς το κτίριο (το καλοκαίρι). Η θερμομόνωση (ή απλά μόνωση) παρέχει θερμική προστασία στο κτίριο με αποτέλεσμα να επιτυγχάνεται άνεση στο χώρο με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας.
Κ
Καύσιμο
Κάθε υλικό που κατά την καύση του απελευθερώνει ενέργεια, την οποία μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για την κάλυψη διαφόρων αναγκών π.χ. κίνηση μηχανών.
Κινητική ενέργεια
Η ενέργεια που συνδέεται με την κίνηση των σωμάτων και εξαρτάται τόσο από τη μάζα όσο και από την ταχύτητά τους.
Κλιματική Αλλαγή
Η κλιματική αλλαγή αποτελεί μία περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική απειλή για τον πλανήτη. Κλιματική αλλαγή αποτελούν η αύξηση των χερσαίων / θαλάσσιων θερμοκρασιών και η μεταβολή της στάθμης και της κατανομής των βροχοπτώσεων, με αποτέλεσμα την άνοδο της μέσης στάθμης της θάλασσας, την τήξη των πάγων, την αύξηση του κινδύνου διάβρωσης των ακτών και της έντασης των σχετιζόμενων με τον καιρό φυσικών καταστροφών. Οι μεταβολές αυτές επιφέρουν με τη σειρά τους επιπτώσεις στην τροφή, στην υγεία και την ακεραιότητα των οικοσυστημάτων.
Κουφώματα
Κουφώματα ονομάζονται όλα εκείνα τα στοιχεία, τα οποία χρησιμοποιούνται για να κουφώσουν (κλείσουν) τα ανοίγματα των τοίχων ενός κτηρίου. Διακρίνονται σε εξωτερικά κουφώματα, τα οποία χρησιμοποιούνται στους εξωτερικούς τοίχους του κτηρίου και οριοθετούν το εξωτερικό με το εσωτερικό μέρος του κτίσματος, και τα εσωτερικά τα οποία οριοθετούν και χωρίζουν τις διαιρέσεις, δηλαδή χωρίζουν τα δωμάτια του κτίσματος.
Μ
Μετατροπή Ενέργειας
Η αλλαγή της φυσικής κατάστασης της μορφής της ενέργειας (αιολική→ ηλεκτρική, ηλεκτρική→ θερμική, ηλιακή→ θερμική κλπ).
Ξ
Ξύλο και προϊόντα ξύλου
Το ξύλο είναι η πιο σημαντική ανανεώσιμη πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται ως δομικό υλικό. Απαιτεί μικρή σχετικά επεξεργασία πριν χρησιμοποιηθεί και γι’ αυτό η παραγωγική διαδικασία είναι σχετικά καθαρή και απαιτεί λίγη ενέργεια. Η επιλογή όμως του ξύλου ως δομικού υλικού θα πρέπει να λαμβάνει υπ’ όψη της και ορισμένες ακόμη παραμέτρους που είναι καθοριστικές προκειμένου να μπορεί να χαρακτηρίσει κανείς το ξύλο ως πραγματικά "οικολογικό" υλικό. Οι παράμετροι αυτοί είναι:
α) Η προέλευση της ξυλείας και ο τρόπος διαχείρισης των δασών.
β) Η επεξεργασία του ξύλου και ιδιαίτερα η χρήση ή μη συντηρητικών.
γ) Η ενέργεια που απαιτείται για τη μεταφορά.
Ο
Οικιακή συμπαραγωγή ενέργειας
Τα συστήματα συνδυασμένης παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΗΘ) παράγουν ταυτόχρονα ηλεκτρική και θερμική ενέργεια σε ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο σύστημα. Ένα τέτοιο σύστημα όχι μόνο καλύπτει τις ανάγκες θέρμανσης μιας κατοικίας, αλλά και τις ανάγκες της σε ηλεκτρική ενέργεια. Τα συστήματα συμπαραγωγής μπορεί να λειτουργήσουν με διάφορα καύσιμα (πετρέλαιο, αέριο, βιομάζα). Οι νέες μονάδες για οικιακή χρήση πάντως χρησιμοποιούν συνήθως φυσικό αέριο.
Οικολογία
H Οικολογία αποτελεί κλάδο των Φυσικών Επιστημών. Είναι η μελέτη του μεγέθους και της διάδοσης των πληθυσμών των ζώντων οργανισμών, καθώς και του τρόπου με τον οποίο οι ιδιότητες αυτές επηρεάζονται από την αλληλεπίδραση μεταξύ των οργανισμών και του περιβάλλοντός τους. Ο όρος oekologie δημιουργήθηκε στα 1866 από το Γερμανό βιολόγο Ernst Haeckel, από τις ελληνικές λέξεις οίκος και λόγος και σημαίνει "μελέτη του φυσικού οίκου".
Οικοσύστημα
Κάθε σύστημα των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων μιας περιοχής ονομάζεται οικοσύστημα. Το σύστημα αυτό αποτελείται από δύο κύρια τμήματα: 1) Το σύνολο των ζωντανών οργανισμών, δηλαδή την βιοκοινότητα και 2) Το σύνολο των μη ζωντανών παραγόντων, τον βιότοπο. Τον αποτελούν στοιχεία όπως το έδαφος, το νερό, η ατμόσφαιρα, η θερμοκρασία κτλ.
Όξινη βροχή
Βροχή που περιέχει διάφορα οξέα, τα οποία δημιουργούνται από την καύση των συμβατικών καυσίμων.
Π
Παθητικά ηλιακά ή υβριδικά συστήματα
Δομικά στοιχεία του κτιρίου που είναι κατάλληλα σχεδιασμένα, ώστε συνδυαζόμενα μεταξύ τους, να υποβοηθούν την καλύτερη άμεση ή έμμεση εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας για τη θέρμανση του κτιρίου το χειμώνα ή το δροσισμό του το καλοκαίρι. Τα συστήματα αυτά λειτουργούν με βάση τους φυσικούς τρόπους μετάδοσης της θερμότητας, ενώ όταν συνοδεύονται από κάποιο μηχανικό μέσο χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης (π.χ. έναν ανεμιστήρα) ονομάζονται υβριδικά.
Περιβάλλον (Φυσικό)
Το φυσικό περιβάλλον περιλαμβάνει όλους τους ζωντανούς οργανισμούς και την άβια ύλη. Δηλαδή το φυσικό περιβάλλον δεν είναι αποτέλεσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων και διαφοροποιείται από το δομημένο περιβάλλον, στο οποίο συγκαταλέγονται οι γεωγραφικές περιοχές που δέχονται σημαντική επιρροή από τον άνθρωπο. Στο φυσικό περιβάλλον μπορούμε να κατατάξουμε πλήρεις οικολογικές μονάδες, τα οικοσυστήματα, αλλά και παγκόσμιους φυσικούς πόρους όπως ο αέρας και το νερό.
Περιβαλλοντικά προβλήματα
Ονομάζονται οι διαταραχές στη γήινη βιόσφαιρα και στο φυσικό περιβάλλον οι οποίες (συνήθως) αποδίδονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Στον βαθμό που τα οικολογικά προβλήματα απειλούν την επιβίωση ενός πληθυσμού, οδηγούν σε μία οικολογική κρίση. Στα περιβαλλοντικά προβλήματα συγκαταλέγονται η περιβαλλοντική ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η τρύπα του όζοντος, η αποψίλωση των δασών, η ερημοποίηση, η εξαφάνιση βιολογικών ειδών, η όξινη βροχή κλπ.
Περιβαλλοντολόγος
Ασχολείται με την οικολογία, έναν κλάδο της βιολογίας ο οποίος έχει ως αντικείμενο τη μελέτη του περιβάλλοντος, δηλαδή του συνόλου των φυσικών (βιοτικών και αβιοτικών) και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων, που βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση. Ένας περιβαλλοντολόγος έχει ως κύρια επαγγελματική ενασχόλησή του την επεξεργασία, σύνταξη και αξιολόγηση μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, τη διενέργεια ελέγχων ποιότητας περιβάλλοντος, τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση περιβαλλοντικών πολιτικών, τη διαχείριση περιβαλλοντικών συστημάτων, την περιβαλλοντική εκπαίδευση, αγωγή, ενημέρωση και επικοινωνία.
Πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης κτιρίου
Πιστοποιητικό αναγνωρισμένο από το Υπουργείο Ανάπτυξης ή άλλον φορέα που αυτό ορίζει, το οποίο εκδίδεται από τον Ενεργειακό Επιθεωρητή Κτιρίων και αποτυπώνει την ενεργειακή απόδοση ενός κτιρίου.
Πράσινες στέγες
Η ιδέα φύτευσης των ταρατσών ώστε να λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα και ως πνεύμονες πρασίνου μέσα στον αστικό ιστό, κερδίζει συνεχώς έδαφος σε πολλές χώρες του κόσμου. Σε κάποιες πόλεις μάλιστα, οι πράσινες στέγες επιβάλλονται και από τη νομοθεσία. Το συνολικό κόστος δεν είναι απαγορευτικό, αντίθετα τα οφέλη είναι αναμφισβήτητα.
Πυρηνική ενέργεια
Παράγεται από τη διάσπαση ατόμων ουρανίου και πλουτώνιου. Ένα ενδεχόμενο ατύχημα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις θα ελευθερώσει ραδιενεργό υλικό στην ατμόσφαιρα με καταστροφικά αποτελέσματα. Ένα επίσης σοβαρό πρόβλημα είναι η ασφαλής αποθήκευση πυρηνικών αποβλήτων. Η πυρηνική διάσπαση δημιουργεί προϊόντα τα οποία παραμένουν επικίνδυνα ραδιενεργά για χιλιάδες χρόνια ενώ καθίσταται αδύνατο να εγγυηθεί κανείς την ασφαλή αποθήκευση των αποβλήτων αυτών για μια τόσο μεγάλη χρονική περίοδο.
Ρ
Ρούχα και προϊόντα κλωστοϋφαντουργίας
Κριτήριο για την επιλογή των προϊόντων κλωστοϋφαντουργίας (ρούχα, υφάσματα, υφάσματα επιπλώσεων, χαλιά, κ.λ.π.) είναι η χρήση φυσικών πρώτων υλών ή η κατοχή κάποιας αναγνωρισμένης οικολογικής σήμανσης. Υπάρχουν βέβαια και προϊόντα τα οποία αν και δεν έχουν αποκτήσει κάποια οικολογική σήμανση, είναι εν τούτοις λιγότερο επιβλαβή για το περιβάλλον επειδή χρησιμοποιούν μη τοξικές φυσικές πρώτες ύλες. Τα προϊόντα αυτά είναι βεβαίως αποδεκτά, εφόσον συνοδεύονται από σχετικά αποδεικτικά για τη σύστασή τους.
Σ
Συμβατικές πηγές ενέργειας
Πηγές ενέργειας όπως είναι ο λιγνίτης, το κάρβουνο, το πετρέλαιο (ορυκτά καύσιμα) που χρησιμοποιεί κυρίως ο άνθρωπος σήμερα. Οι πηγές αυτές δημιουργούνται απ’ τη φύση με πολύ αργούς ρυθμούς ενώ καταναλώνονται πολύ γρήγορα.
Συμπαραγωγή
Η ταυτόχρονη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας (ή ψύξης) με τη χρήση ενός ενιαίου/ολοκληρωμένου συστήματος.
Τ
Ταμιευτήρας
Δεξαμενή νερού με μεγάλη χωρητικότητα που έχει τη μορφή τεχνητής λίμνης και χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της παροχής του νερού για άρδευση, ύδρευση ή παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Τηλεθέρμανση
Η παροχή και διανομή θερμού νερού προερχόμενου από σταθμό παραγωγής θερμότητας, σε ένα σύνολο κτιρίων, ένα οικισμό, ένα χωριό ή μια πόλη, για απευθείας χρήση ή/ και θέρμανση χώρων.
Τρύπα του όζοντος
Ονομάζεται το φαινόμενο σύμφωνα με το οποίο το στρώμα του όζοντος που βρίσκεται στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας της γης πάνω από την Ανταρκτική μειώνεται σε πάχος. Επειδή το λεπτότερο σημείο του είναι πάνω από το Νότιο Πόλο, η μείωση του πάχους του στρώματος έχει σαν αποτέλεσμα την ονομαζόμενη "τρύπα" στο στρώμα του όζοντος. Λόγω του ότι το όζον προστατεύει από την ηλιακή ακτινοβολία, η δημιουργία της τρύπας του όζοντος έχει αρνητικά αποτελέσματα στην ανθρώπινη υγεία.
Υ
Υβριδικό αυτοκίνητο
Το υβριδικό αυτοκίνητο χρησιμοποιεί δύο πηγές ενέργειας. Τη θερμοδυναμική που προέρχεται από τον κινητήρα εσωτερικής καύσης και την ηλεκτρική που προέρχεται από τον ηλεκτροκινητήρα. Για τη συνδυασμένη λειτουργία είναι απαραίτητη η ύπαρξη μπαταριών, γεννήτριας και μετασχηματιστή. Ένα υβριδικό αυτοκίνητο μπορεί να κινείται είτε με τον έναν από τους δύο κινητήρες είτε με το συνδυασμό τους. Ο ηλεκτροκινητήρας αναλαμβάνει τη κίνηση σε κάθε ξεκίνημα και σε πορεία χαμηλής ταχύτητας ενώ σε ανοιχτό δρόμο τον κύριο λόγο έχει ο βενζινοκινητήρας. Όταν όμως απαιτείται η μέγιστη ισχύς όπως σε ένα προσπέρασμα ή σε μια ανηφόρα αυτή εξασφαλίζεται από τη συνδυασμένη λειτουργία και των δύο.
Υδρογόνο
Άχρωμο και ιδιαίτερα εύφλεκτο αέριο. Είναι το ελαφρύτερο όλων των αερίων και το αφθονότερο στοιχείο στον κόσμο εμφανισμένο κυρίως σε συνδυασμό με το οξυγόνο στο νερό και στους υδρογονάθρακες.
Υδροηλεκτρικά Έργα (Μικρά)
Η υδραυλική ενέργεια είναι μια ανανεώσιμη, και αποκεντρωμένη πηγή ενέργειας που υπηρετεί πιστά τον άνθρωπο στο δρόμο της ανάπτυξης. Πολυάριθμοι υδραυλικοί τροχοί, νερόμυλοι, δριστέλλες, υδροτριβεία, πριονιστήρια, κλωστοϋφαντουργεία και άλλοι μηχανισμοί υδροκίνησης συνεχίζουν ακόμη και σήμερα να χρησιμοποιούν τη δύναμη του νερού, συμβάλλοντας σημαντικά στην πρόοδο της τοπικής οικονομίας πολλών περιοχών, με απόλυτα φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο.
Υδροηλεκτρική Ενέργεια
Είναι η ενέργεια η οποία στηρίζεται στην εκμετάλλευση της μηχανικής ενέργειας του νερού των ποταμών και της μετατροπής της σε ηλεκτρική ενέργεια με τη βοήθεια στροβίλων και ηλεκτρογεννητριών. Η ενέργεια αυτή διαχέεται στη φύση από δίνες και ρεύματα, καθώς το νερό ρέει κατηφορικά σε ρυάκια, χείμαρρους και ποτάμια μέχρι να φτάσει στη θάλασσα. Όσο μεγαλύτερος είναι ο όγκος του αποθηκευμένου νερού και όσο ψηλότερα βρίσκεται, τόσο περισσότερη είναι η ενέργεια που περιέχει.
Υδροστρόβιλος
Η μηχανή που μετατρέπει την ενέργεια του διερχόμενου από αυτή υγρού σε μηχανική ενέργεια.
Φ
Φαινόμενο του θερμοκηπίου
Η ατμόσφαιρα, σαν ένα γιγάντιο θερμοκήπιο, «κρατάει» το μέρος της θερμότητας που προέρχεται από τον ήλιο και που χρειάζεται για να υπάρχει ζωή, μέσω των ανακλάσεων που συμβαίνουν σε αυτή. Οι ρύποι (αέρια του θερμοκηπίου), όμως, που προέρχονται από την καύση των συμβατικών καυσίμων, αλλάζουν τη σύσταση της ατμόσφαιρας, με συνέπεια αυτή να εγκλωβίζει όλο και περισσότερη θερμότητα και να ανεβάζει τη θερμοκρασία του πλανήτη. Το φαινόμενο αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αλλάζουν οι κλιματικές συνθήκες και να προκαλούνται όλο και περισσότερα ακραία καιρικά φαινόμενα (όπως πλημμύρες, αφύσικες ζέστες, περισσότεροι και εντονότεροι τυφώνες) και καταστροφές, καθώς επηρεάζεται η βροχή, ο άνεμος, οι θάλασσες και άλλα στοιχεία της φύσης.
Φυσικό Αέριο
Το Φυσικό Αέριο είναι ένα αέριο μίγμα υδρογονανθράκων. Εξάγεται από υπόγειες κοιλότητες και εξαιτίας των ιδιοτήτων του θεωρείται οικολογικό καύσιμο. Βασικό συστατικό του φυσικού αερίου είναι το μεθάνιο, συνυπάρχουν όμως σε αυτό και σημαντικές ποσότητες αιθανίου, προπανίου και βουτανίου, καθώς και διοξείδιο του άνθρακα, άζωτο, ήλιο και υδρόθειο.
Φυσικό Φωτισμό
Η αξιοποίηση του φυσικού φωτισμού στοχεύει στην επίτευξη οπτικής άνεσης μέσα στα κτίρια και στην εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας συνδυάζοντας φως, θέα, δυνατότητα αερισμού, αξιοποίηση και ρύθμιση της εισερχόμενης ηλιακής ενέργειας. Ιδιαίτερη σημασία κατά το σχεδιασμό των συστημάτων φυσικού φωτισμού έχει η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη κάλυψη των απαιτήσεων σε φωτισμό από το φυσικό φως, ανάλογα με τη χρήση του κτιρίου και την εργασία που επιτελείται μέσα στους χώρους.
Φυσικοί Πόροι
Είναι κυρίως φυσικά αγαθά εύκολα προσβάσιμα και διαθέσιμα τα οποία ο άνθρωπος έχει την ικανότητα να τα χρησιμοποιήσει για κάλυψη αναγκών του. Οι φυσικοί πόροι μιας χώρας ή άλλης γεωπολιτικής ενότητας αναφέρονται συνήθως στις οικονομικά αξιοποιήσιμες πρωτογενείς ύλες, κάποιες από τις οποίες χαρακτηρίζονται πηγές ενέργειας που μας προσφέρει η βιόσφαιρα, το έδαφος, το υπέδαφος, το νερό, η ατμόσφαιρα, ως και το φως του ήλιου που επιδρά στην περιοχή αναφοράς.
Φωτοβολταϊκό πλαίσιο
Μικρή αυτόνομη μονάδα με την οποία γίνεται η μετατροπή της ηλιακής ενέργειας απευθείας σε ηλεκτρική. Ένα φωτοβολταϊκό πλαίσιο έχει σχήμα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο διαστάσεων 0,5mΧ1 m και μπορεί να παράγει μέχρι 120 W ηλεκτρικής ισχύος ανά τετραγωνικό μέτρο.
Φωτοβολταϊκό σύστημα
Σύστημα παραγωγής ηλεκτρισμού που χρησιμοποιεί μία φωτοβολταϊκή συστοιχία (πολλά φωτοβολταϊκά πανέλα συνδεδεμένα μεταξύ τους) και πιθανώς μπαταρίες για την αποθήκευση του παραγόμενου ηλεκτρισμού. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα αποτελούν μια από τις εφαρμογές των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Εκμεταλλευόμενο το φωτοβολταϊκό φαινόμενο, το φωτοβολταϊκό σύστημα παράγει ηλεκτρική ενέργεια από την ηλιακή ενέργεια.
Ψ
Ψυχρή Στέγη
Ως Ψυχρή Στέγη ορίζεται ένα σύστημα κάλυψης οροφής ικανό να ανακλά την ηλιακή ακτινοβολία και να κρατά την οροφή δροσερή υπό τον ήλιο. Αυτό οφείλεται στις ιδιότητες των υλικών που χρησιμοποιούνται, οι οποίες συντελούν ώστε να ανακλάται η ηλιακή ακτινοβολία πίσω στην ατμόσφαιρα. Ετσι η στέγη παραμένει δροσερή και η ποσότητα της θερμότητας που μεταφέρεται στο κτίριο μειώνεται, διατηρώντας κατά συνέπεια μια πιο δροσερή και σταθερή θερμοκρασία στο εσωτερικό του.
